قوله : و امّا تفسير الصناعات : و امّا طريق چهارم از طرق معايش عباد از راه اكتساب ، طريق صناعات است ، و اين طريق نيز دو شعبه دارد : 1 - حلال 2 - حرام امّا صناعتهاى حلال : ضابطه صنعتها و فنون حلال : انواع و اقسام صنعتهايى را كه بندگان ياد مىگيرند و يا به ديگران ياد مىدهند از قبيل فن كتابت و نويسندگى ، فن حسابدارى ، هنر نجّارى ، زرگرى يا رنگرزى ، بنّايى ، بافندگى ، زين‌سازى ، گازرى كردن ، خياطى ، از جمله صناعات حلال است . و نيز صنعت انواع تصويرها [ نقاشى مناظر طبيعى و . . . ] مادامىكه تصوير موجودات ذى الروّح نباشد ، از صناعات محلّله است . و نيز انواع ابزار و آلاتى كه جامعه به آنها نيازمند است [ صنعتى ، نيمه صنعتى و . . . ] و منافع آنان بوسيلهء اين ابزار و آلات تأمين مىشود ، قوام زندگى آنان به اين صنايع است ، كليّه ما يحتاج آنها را اين وسايل كفايت مىكند . همه و همه از امورى است كه فراگرفتن اين فنون حلال ، ياد دادن آنها به ديگران حلال ، كار كردن بوسيلهء اين ابزار حلال ، كار كردن در خود اين ابزار يعنى ساختن آنها حلال براى خود سازنده كار كردن حلال و براى ديگران اجير شدن و ساختن اين ابزار حلال است . قوله : و ان كانت : يعنى زياد اين ابزار و آلات صنعتى دوگونه است : 1 - آنهايى كه فقط در جهت صلاح و منافع حلال بندگان كاربرد دارند . 2 - آن دسته از صناعات و ابزارى كه معمولا در جهت صلاح به كار مىروند . ولى گاهى هم از آنها در جهت فساد و معصيت استفاده مىشود و از امورى هستند كه هم مىتوانند كمك بر حقّ باشند و هم بر باطل ، اينها نيز ساختنش ،